Rhif 57 – Gaeaf 2015-16

Bocs matsis a dannedd defaid: rheoli cadwraeth ar Rosydd Gogledd Cymru

Gwnaeth cymhellion ffermio, yn enwedig taliadau ynghlwm wrth y nifer o ddefaid oedd ffermwyr yn eu cadw  yn yr ucheldiroedd, arwain at niwed i fywyd gwyllt, drwy orbori cynefinoedd rhostir yng ngogledd Cymru. Roedd hynny 30 mlynedd yn ôl. A allai rhai ardaloedd yn awr fod wedi’u tan-bori? Mae DAVID ELIAS yn ystyried yr hyn a gyflawnwyd a’r heriau rheoli sy’n parhau, ac yn dod i’r casgliad bod llawer eto i’w ddysgu.

Yr Ucheldiroedd Cymru - marwolaeth neu atgyfodiad?

Mae realiti yn drysu holl fwriadau amgylcheddol da argoelwyd  ar gyfer yr ucheldiroedd. Nid yw diwygio polisi amaethyddol, cynlluniau amaeth-amgylchedd a phethau tebyg wedi rhyddhau’r pwysau sydd wedi bod yn hel natur o’r bryniau, fel mae arolwg diweddar yn dangos. Mae MICK GREEN yn dadlau bellach fod angen dull mwy radical.

Planhigion meddyginiaethol Meddygon Myddfai

Yn Natur Cymru 46 ysgrifennodd BETHAN WYN JONES am y defnydd meddygol a wnaed o blanhigion yn y gorffennol. Yma mae’n bwrw golwg eto ar argymhellion a ryseitiau Meddygon Myddfai o’r 14eg ganrif.

Y Mynydd Du - dyfodol sydd ddim mor ddu

Yn 2014 gwnaeth Llywodraeth Cymru gwneud £ 6 miliwn o Gronfa Natur ar gael i fynd i’r afael â dirywiad bioamrywiaeth a sicrhau manteision i gymunedau, gyda dalgylchoedd afonydd ac ucheldiroedd fel dau o’i flaenoriaethau. Adroddiadau BRADLEY WELCH ar sut mae ychydig o’r arian hwn yn cael ei ddefnyddio i atal erydu yn y Mynydd Du, er budd pobl a bywyd gwyllt.

Fflora Un fferm: 30 mlynedd ymlaen

Tyfodd NEIL LUDLOW i fyny ar dyddyn llawn blodau yn Sir Gaerfyrddin. Mewn erthygl flaenorol fe ddisgrifiodd sut, diolch i athro ysbrydoledig, dysgodd a chofnododd enwau’r blodau gwyllt ym mhob cae ar y fferm. Flynyddoedd yn ddiweddarach mae wedi dychwelyd i weld sut mae’r fflora wedi  dod ymlaen, ac i wynebu’r afleoliad rhwng cof a realiti mae amser wedi creu.

Rhywbeth fel twndra ...cynefin unigryw ucheldir Cymru

Mae JOHN HAROLD yn ystyried natur arbennig y cynefinoedd uchaf yng Nghymru, eu cysylltiadau arctig-alpaidd bregus, a’u perthnasedd i dadleuon cyfredol ym maes cadwraeth.

Y brith perlog yng Nghymru

Mae’r brith perlog yn, yn glöyn byw sy’n dirywio ac yn brin. Er eu bod yn aros yn y fantol yng Nghymru, maent yn ymateb yn dda i gamau cadwraeth, fel mae TAMMY STRETTON a RUSSEL HOBSON yn esbonio.

Treftadaeth Llysdinam

Am 40 mlynedd Canolfan Faes Llysdinam Prifysgol Caerdydd oedd y man am ymchwil ac addysgu prifysgol yn ardaloedd gwledig iawn canolbarth Cymru. Dr FRED SLATER oedd Cyfarwyddwr y Ganolfan am y rhan fwyaf o’r cyfnod hwnnw  wrth i amffibiaid, adar, dyfrgwn, cimwch yr afon, cnydau newydd a’r amgylchedd cyffredinol cael eu hastudio. Mae ei etifeddiaeth yn parhau ar ffurf arbenigedd a enillwyd gan y cenedlaethau o fyfyrwyr a ddaeth drwy ei ddrysau.

Buglife

Ein tudalen arferol gan elusen Buglife

Gwaddodion afonol agored a’r infertebratau a geir yno

Sarah Henshall

Darganfyddiadau mewn Gwyddoniaeth

Mewnwelediadau diddorol o Amgueddfa Genedlaethol Cymru

‘Gwych a Gwallgof’- arddangosfa o ryfeddodau natur yn Amgueddfeydd Cymru

Sarah Daly

Newyddion o'r Ardd

Mae popeth yn digwydd yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru

Dadansoddiad paill yn taflu goleuni ar greadigaeth gerddi Neuadd Middleton ddwy ganrif yn ôl.

Rob Thomas

Adolygiadau llyfrau

Inglorious: conflict in the uplands gan Mark Avery
Coastlines – the story of our shore gan Patrick Barkham
A William Condry Reader gan Jim Perrin
A Natural History of Lighthouses gan John A. Love
The Moth Snowstorm – Nature and Joy gan Michael McCarthy

Llinellau bywyd

Yn dilyn gwaith Cyfoeth Naturiol Cymru

Safloedd Natura 2000

Kathryn Hewitt

Mamaliaid

Newyddion am famaliaid a rhai a welwyd yng Nghymru

Frances Cattanach

Materion Morol

Y Lagŵn Llanw arfaethedig ym Mae Abertawe

Ivor Rees

Natur yn gyffredinol

Adar y môr yn nythfeydd Cymru – sut maen nhw’n ffynnu?

Gareth Cunningham

Plantlife

Ein tudalen arferol gan elusen Plantlife

Dod o hyd i gyfrinachau’r goedwig law Geltaidd

Dave Lamacraft

PONT

Diweddariad prosiect anifeiliaid sy’n pori

Hilary Kehoe