Rhif 55 – Haf 2015

Rhagolygon peillwyr gwyllt yng Nghymru – sut mae’n edrych?

Mae prinder cynyddol peillwyr gwyllt megis gwenyn unig, cacynnau a phryfed hofran wedi achosi pryder cyhoeddus a gweithredu gwleidyddol.  Allwn ni ddisgwyl i hyn ddwyn ffrwyth ac atal y prinder neu a oes yna’n dal ragor i’w wneud?  MIKE HOWE sy’n ystyried y rhagolygon.

Ymgyrch Gweld Sêr

Mae’r mwyafrif ohonom yn gyfarwydd a’r term ‘llygredd’. Ond mae’n siwr ein bod ni’n dueddol o’i gysylltu’n bennaf gyda llygredd aer o ganlyniad i effeithiau nwyon diangen ar yr atmosffer, neu gyda llygredd dŵr a achosir gan gemegolion neu arllwysiad olew. Yn yr erthygl hon mae GETHIN DAVIES yn trafod math llai cyfarwydd o lygredd sydd ar gynnydd drwy’r byd, sef llygredd golau.

Y chwilen ddaear las yng Nghoed Maesmelin - datrys dirgelwch

Daeth glaw trwm 2012 â diflastod i lawer ond, doedd yna ddrwg i neb nad oedd o’n dda i rywun, medde nhw … Efallai nad oedd neb wedi sylwi ar y chwilen ddaear las mewn coetir yn ne Cymru am flynyddoedd maith, ond wrth i’r dŵr godi mewn nant sylwodd rhywun craff oedd yn byw gerllaw arni a chysylltu â Buglife.  JOHN WALTERS, CHRISTOPHER MATTS a CLARE DINHAM sy’n adrodd y stori.

Hanner Can Mlynedd yn Ôl - Y Pwll Gogleddol ar Sgomer

Ym 1965, penderfynodd DAVID SAUNDERS, warden Ynys Sgomer ar y pryd, wneud pwll bychan yn fwy er mwyn denu rhagor o fywyd gwyllt – rhywbeth dewr a llwyddiannus, fel mae’n cofio yma.

Cors Malltraeth: Palu i Fuddugoliaeth

Am ddau ddegawd, bu’r RSPB yn defnyddio dulliau arloesol i droi rhai caeau llawn brwyn yn gynefinoedd amrywiol i adar a llawr o fywyd gwyllt arall.  IAN HAWKINS sy’n disgrifio sut y defnyddiwyd peiriannau arbenigol i agor a chynnal cynefinoedd deinamig yn ogystal â’r canlyniadau i rai planhigion ac anifeiliaid prin.

Darganfod deinasor - rhywyn newydd ar y ffurfafen Jiwrasig

Nid yw Cymru, yn draddodiadol, yn enwog am ei ffosiliau deinasoriaid ond efallai y bydd darganfyddiad diweddar yn 2014 yn newid hyn.  Pan ofynnwyd i CINDY HOWELLS adnabod rhai olion ar draeth yn ne Cymru sylweddolodd ei bod yn edrych ar olion rhywogaeth nad oedd neb wedi’i weld o’r blaen a fydd yn rhoi Cymru ar y map therapod…

Dolydd morwellt yng Nghymru: nodweddion bregus a meithrinfeydd pysgod

Dim ond mewn rhai mannau’n unig ym moroedd Cymru y mae morwellt yn ffurfio dolydd eang, bioamrywiol a chynhyrchiol. RICHARD UNSWORTH sy’n ystyried y rhan mae dolydd morwellt yn ei chwarae fel meithrinfeydd i bysgod ifanc, bregusrwydd y cynefin arbennig hwn a rhai camau i’w cadw.

Gweld yn y tywyllwch - gwerth maglau camera

Mae’n eithaf anodd canfod llawer o’n mamaliaid yn y maes ac yn aml mae’n haws chwilio am eu baw a’u hôl traed. Mae MAL INGHAM wedi gosod naw camera llwybr ger ei ardd ac mae’n sôn wrthym beth mae’n gallu eu gwylio, gan gynnwys moch daear, dyfrgwn, ffwlbartiaid ac un newydd dyfodiad – muntjac Reeves.

Magïod a goleuadau stryd

Fel petai pethau ddim yn ddigon drwg yn barod ar fagïod, mae goleuadau stryd yn un o’u lleoliadau gorau yng ngogledd Cymru wedi bod yn drysu’r rhai gwryw, sydd wedi troi eu cefnau ar y rhai benyw a’u gadael heb gariadon. Gan ANNE BUTLER y mae’r manylion yr hyn, diolch i hyrwyddwr lleol a chydweithrediad pawb, oedd yn ganlyniad hapus.

Adolygiadau llyfrau

The Wales Coast Path – a Practical Guide for Walkers gan Christopher Goddard & Katherine Evans
Nature in Towns and Cities gan David Goode
Rust Fungus Red Data List and Census Catalogue for Wales gan Ray G. Woods, R. Nigel Stringer, Debbie A. Evans and Arthur O. Chater
Britain’s Habitats gan Sophie Lake, Durwyn Liley, Robert Still & Andy Swash
Threatened Arable Plants in Wales – Plantlife

Plantlife

Ein tudalen arferol gan elusen Plantlife

Fflora anghofiedig Cymru – chwyn âr!

Colin Cheesman

Natur yn gyffredinol

Afon Elwy – gofalu am afon

David Iorwerth Roberts

Rheoli cynefin

Mae’r cyfan yn y meddwl – newid canfyddiadau ynghylch sut y dylai’r tir edrych

Ivy Denham

Coedwigoedd a fforestydd

Newyddion gan Coed Cadw, ymddiriedolaeth coetir Cymru

Dysgu i garu gwlithen ryfeddol o arwyddocaol

Kylie Jones Mattock

Llinellau bywyd

Yn dilyn gwaith Cyfoeth Naturiol Cymru

Yr Awydd i Losgi – tanau gwyllt yng nghymoedd De Cymru

Huw Williams

Materion morol

Pwysigrwydd haneswyr naturiol

Ivor Rees